قۇلۇلە قېپى ۋە تاماكىلار پۇل نۇرغۇن جايلاردا كۆپ قېتىم ئىجاد قىلىنغان. ئۇنىڭ تەرەققىياتى ھېچقانداق تېخنىكىلىق ئىلگىرىلەشنى تەلەپ قىلمىدى، ئۇ پەقەت زېھنىي ئىنقىلاب ئىدى. ئۇ كىشىلەرنىڭ ئورتاق تەسەۋۋۇرىدىلا مەۋجۇت بولغان يېڭى سۇبيېكتلار ئارا رېئاللىقنى يارىتىشنى ئۆز ئىچىگە ئالدى. پۇل تەڭگە ياكى قەغەز پۇل ئەمەس. پۇل كىشىلەرنىڭ مال-مۈلۈك ۋە مۇلازىمەتلەرنى ئالماشتۇرۇش مەقسىتىدە باشقا نەرسىلەرنىڭ قىممىتىنى سىستېمىلىق ھالدا… Read more

ئەمەلىي نۇقتىدىن قارىغاندا، دۇنياۋى بىرلىككە كېلىش جەريانىدىكى ئەڭ مۇھىم باسقۇچ ئۆتكەن بىر قانچە ئەسىردە، ئىمپېرىيەلەر كېڭىيىپ، سودا-سېتىق كۈچەيگەن مەزگىلدە يۈز بەردى. ئاسىيا، ئافرىقا، ئامېرىكا، ئاۋسترالىيە ۋە ئوكيانىيە خەلقلىرى ئارىسىدا بارغانسېرى مۇستەھكەم باغلىنىشلار شەكىللەندى. شۇنداق قىلىپ مېكسىكىنىڭ قىزىل مۇچلىرى ھىندىستان تائاملىرىغا كىردى، ئىسپانىيەنىڭ كالىلىرى ئارگېنتىنادا ئوتلاشقا باشلىدى. ئەمما ئىدىيەۋى نۇقتىدىن قارىغاندا، تېخىمۇ مۇھىم ئۆزگىرىش مىلادىدىن بۇرۇنقى… Read more

3-قىسىم ئىنسانلارنىڭ بىرلىشىشى 9. تارىخنىڭ ئوقياسى مەككىدىكى كەئبە ئەتراپىدا ئايلىنىۋاتقان ھاجىلار يېزا ئىگىلىك ئىنقىلابىدىن كېيىن، ئىنسانلار جەمئىيىتى بارغانسېرى چوڭىيىپ، مۇرەككەپلىشىپ كەتتى، ئىجتىمائىي تەرتىپنى ساقلايدىغان تەسەۋۋۇر شەكلىمۇ مۇرەككەپلەشتى. ئەپسانىلەر ۋە چۆچەكلەر كىشىلەرنى تۇغۇلغان ۋاقتىدىن باشلاپلا مەلۇم ئۇسۇلدا ئويلاشقا، مەلۇم ئۆلچەملەر بويىچە ھەرىكەت قىلىشقا، مەلۇم نەرسىلەرنى خالاشقا ۋە مەلۇم قائىدىلەرگە رىئايە قىلىشقا كۆندۈردى. بۇ ئارقىلىق مىليونلىغان ناتونۇشلارنىڭ… Read more

مۇسكۇل كۈچى ئەرلەرنىڭ ئاياللاردىن كۈچلۈك ئىكەنلىكى ۋە ئۇلارنىڭ بۇ كۈچنى ئاياللارنى بويسۇندۇرۇشقا ئىشلەتكەنلىكى ئەڭ كەڭ تارقالغان نەزەرىيەدۇر. بۇنىڭغا ئازراق ئوخشىمايدىغان بىر قاراشقا كۆرە، ئەرلەرنىڭ كۈچى ئۇلارغا يەر ھەيدەش ۋە ھوسۇل ئېلىشتەك ئېغىر جىسمانىي ئەمگەك تەلەپ قىلىدىغان ئىشلارنى مونوپول قىلىش ئىمكانىيىتى بەرگەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ. بۇ ئۇلارغا ئوزۇق-تۈلۈك ئىشلەپچىقىرىشنى كونترول قىلىش، شۇ ئارقىلىق سىياسىي تەسىر كۈچىگە ئېرىشىش… Read more

جىنس ۋە جىنسىيەت شۇنداق بولغاندا، ئاياللارنىڭ تەبىئىي رولى بالا تۇغۇش، ياكى ئوخشاش جىنسلىقلار مۇناسىۋىتى تەبىئىي ئەمەس دەپ دەلىللەشنىڭ ئانچە ئەھمىيىتى يوق. ئەرلىك ۋە ئاياللىقنى بەلگىلەيدىغان قانۇن، ئۆلچەم، ھوقۇق ۋە مەجبۇرىيەتلەرنىڭ كۆپىنچىسى بىئولوگىيەلىك رېئاللىقتىن بەكرەك ئىنسان تەسەۋۋۇرىنى ئەكس ئەتتۈرىدۇ.  بىئولوگىيەلىك جەھەتتىن، ئىنسانلار ئەر ۋە ئايال دەپ ئايرىلىدۇ. ئەر ھومو ساپىيانس بىر X ۋە بىر Y خروموسومى… Read more

ئامېرىكىدىكى ئىرقىي ساپلىق ئوخشاش ناچار دەۋرىيلىنىش زامانىۋى ئامېرىكىدىكى ئىرقىي تۈزۈمنى داۋاملاشتۇردى. 16-ئەسىردىن 18-ئەسىرگىچە، ياۋروپالىق ئىستىلاچىلار ئامېرىكىدىكى كانلار ۋە يېزا ئىگىلىك مەيدانلىرىدا ئىشقا سېلىش ئۈچۈن مىليونلىغان ئافرىقىلىق قۇللارنى ئىمپورت قىلدى. ئۇلار ياۋروپا ياكى شەرقىي ئاسىيادىن ئەمەس، بەلكى ئافرىقىدىن قۇل ئىمپورت قىلىشنى تاللىدى. بۇنىڭ ئۈچ سەۋەبى بار ئىدى. بىرىنچىدىن، ئافرىقا يېقىنراق بولغاچقا، سېنگالدىن قۇل ئىمپورت قىلىش ۋيېتنامدىن… Read more